Tiểu học · Toán 5 · Kết nối tri thức · Tỉ số và tỉ số phần trăm

Luyện tập về tỉ số phần trăm

Bài 43

🚀 Khởi động

Năm nay, dân số một thị trấn là 5 000 người và tăng 3% so với năm ngoái. Vậy năm ngoái thị trấn có bao nhiêu người? Bài học hôm nay giúp em giải quyết những bài toán như vậy một cách nhanh chóng.

🎯 Sau bài này, em sẽ:

1 Biết phân biệt ba dạng bài toán về tỉ số phần trăm.
2 Biết tính tỉ số phần trăm của hai số, tìm giá trị phần trăm của một số, và tìm một số khi biết giá trị phần trăm của nó.
3 Vận dụng giải các bài toán thực tế về tăng giảm phần trăm và dân số.

📘 Dạng 1 — Tìm tỉ số phần trăm của hai số

Muốn tìm tỉ số phần trăm của $a$ và $b$ :

Tính thương $a : b$ .
Nhân thương với $100$ rồi viết kí hiệu %.

⚠️ Lưu ý: Dạng này trả lời câu hỏi: ”

a

chiếm bao nhiêu phần trăm của

b

?”

$a : b \times 100 = \ldots\%$

📘 Dạng 2 — Tìm giá trị phần trăm của một số

Muốn tìm $p\%$ của số $b$ :

Lấy $b$ nhân với $p$ .
Chia kết quả cho $100$ .

⚠️ Lưu ý: Dạng này trả lời câu hỏi: ”

p\%

của

b

là bao nhiêu?”

$b \times p : 100 = \ldots$

📘 Dạng 3 — Tìm một số khi biết giá trị phần trăm của nó

Muốn tìm số $b$ khi biết $p\%$ của nó bằng $a$ :

Lấy $a$ nhân với $100$ .
Chia kết quả cho $p$ .

⚠️ Lưu ý: Dạng này trả lời câu hỏi: “Biết

p\%

của số đó bằng

a

, tìm số đó.”

$b = a \times 100 : p$

Tóm tắt ba dạng bài về tỉ số phần trăm:

Dạng	Câu hỏi	Công thức
1	$a$ chiếm mấy % của $b$ ?	$a : b \times 100$
2	$p$ % của $b$ bằng bao nhiêu?	$b \times p : 100$
3	Biết $p$ % của số đó là $a$ , tìm số đó?	$a \times 100 : p$

✏️ Ví dụ Trong lớp có 40 học sinh, trong đó 14 bạn xếp loại Giỏi. Số bạn Giỏi chiếm bao nhiêu phần trăm?

Bước 1: $14 : 40 = 0{,}35$
Bước 2: $0{,}35 \times 100 = 35 \Rightarrow 35\%$

✅ Đáp án: Số bạn Giỏi chiếm 35% tổng số học sinh.

✏️ Ví dụ Một trường có 800 học sinh. Số học sinh nữ chiếm 45%. Tìm số học sinh nữ.

$800 \times 45 : 100 = 36\,000 : 100 = 360 \text{ (học sinh)}$

✅ Đáp án: Trường có 360 học sinh nữ.

✏️ Ví dụ Giá một chiếc xe đạp là 2 000 000 đồng. Cửa hàng giảm giá 15%. Tính số tiền được giảm.

$2\,000\,000 \times 15 : 100 = 300\,000 \text{ (đồng)}$

✅ Đáp án: Số tiền được giảm là 300 000 đồng.

✏️ Ví dụ Số học sinh tham gia câu lạc bộ Toán là 24 bạn, chiếm 30% tổng số học sinh khối 5. Tìm tổng số học sinh khối 5.

$24 \times 100 : 30 = 2\,400 : 30 = 80 \text{ (học sinh)}$

✅ Đáp án: Tổng số học sinh khối 5 là 80 học sinh.

✏️ Ví dụ Dân số một huyện năm nay là 81 600 người, tăng 2% so với năm ngoái. Tìm dân số năm ngoái.

Dân số năm nay bằng $100\% + 2\% = 102\%$ dân số năm ngoái, nên:

$81\,600 \times 100 : 102 = 8\,160\,000 : 102 = 80\,000 \text{ (người)}$

✅ Đáp án: Dân số năm ngoái của huyện là 80 000 người.

✅ Luyện tập

1 / 7

Tỉ số phần trăm của 36 và 120 là bao nhiêu?