Tiểu học · Toán 5 · Kết nối tri thức · Ôn tập đầu năm học

Ôn tập về phân số

Bài 4

🚀 Khởi động

Một chiếc bánh được chia thành 8 phần bằng nhau. Bạn An ăn 3 phần, bạn Bình ăn 5 phần. Làm sao so sánh xem ai ăn nhiều hơn? Ôn lại kiến thức về phân số sẽ giúp ta trả lời ngay!

🎯 Sau bài này, em sẽ:

1 Biết tử số và mẫu số của một phân số.
2 Hiểu cách rút gọn phân số về dạng tối giản.
3 Biết quy đồng mẫu số hai phân số.
4 Vận dụng so sánh hai phân số cùng mẫu và khác mẫu.

📘 Phân số — tử số và mẫu số

Phân số có dạng $\dfrac{a}{b}$ (với $b \neq 0$ ), trong đó:

Tử số ( $a$ ): số ở trên gạch ngang — cho biết đã lấy bao nhiêu phần.
Mẫu số ( $b$ ): số ở dưới gạch ngang — cho biết chia thành bao nhiêu phần bằng nhau.

Rút gọn phân số — chia cả tử và mẫu cho Ước chung lớn nhất (ƯCLN) của chúng cho đến khi không rút gọn được nữa.

⚠️ Lưu ý: Phân số tối giản là phân số mà ƯCLN của tử và mẫu bằng 1.

Quy đồng mẫu số — đổi hai hay nhiều phân số về cùng mẫu số bằng cách:

Tìm Bội chung nhỏ nhất (BCNN) của các mẫu số — đó là mẫu chung.
Nhân tử và mẫu mỗi phân số với thừa số thích hợp.

So sánh phân số:

Cùng mẫu: tử lớn hơn thì phân số lớn hơn.
Khác mẫu: quy đồng trước, rồi so sánh tử.

✏️ Ví dụ Rút gọn phân số

\dfrac{6}{9}

Bước 1: Tìm ƯCLN(6, 9). Ước của 6: 1, 2, 3, 6. Ước của 9: 1, 3, 9. ƯCLN = 3.
Bước 2: Chia cả tử và mẫu cho 3:

$\frac{6}{9} = \frac{6 \div 3}{9 \div 3} = \frac{2}{3}$

✅ Đáp án: Phân số

\dfrac{6}{9}

rút gọn được

\dfrac{2}{3}

(đã tối giản vì ƯCLN(2, 3) = 1).

✏️ Ví dụ So sánh

\dfrac{3}{4}

và

\dfrac{5}{8}

Bước 1: Tìm BCNN(4, 8) = 8, mẫu chung là 8.
Bước 2: Quy đồng:

$\frac{3}{4} = \frac{3 \times 2}{4 \times 2} = \frac{6}{8}$

Bước 3: So sánh cùng mẫu — $\dfrac{6}{8}$ và $\dfrac{5}{8}$ . Vì $6 > 5$ nên $\dfrac{6}{8} > \dfrac{5}{8}$ .

✅ Đáp án: Vậy

\dfrac{3}{4} > \dfrac{5}{8}

✅ Luyện tập

1 / 5

Rút gọn phân số $\dfrac{6}{9}$ ta được?