Giáo Trình Số

Tiểu học · Toán 5 · Kết nối tri thức · Nhân và chia số thập phân

Luyện tập về nhân số thập phân

Bài 33

🚀 Khởi động

Tháng vừa rồi nhà bạn Minh dùng 85 số điện, giá mỗi số điện là 2,5 nghìn đồng. Bố hỏi Minh: “Con tính xem tháng này nhà mình trả bao nhiêu tiền điện nhé?” Minh cần dùng phép tính nào để giúp bố?

🎯 Sau bài này, em sẽ:

  1. 1 Biết vận dụng tổng hợp các quy tắc nhân số thập phân với số tự nhiên, với 10/100/1000 và nhân hai số thập phân.
  2. 2 Hiểu mối liên hệ giữa nhân với 10, 100, 1000 và việc dịch chuyển dấu phẩy.
  3. 3 Vận dụng phép nhân số thập phân để giải các bài toán thực tế về tính tiền điện và diện tích.

📘 Ôn lại ba dạng nhân số thập phân

Dạng 1 — Nhân số thập phân với số tự nhiên:

Nhân như hai số tự nhiên rồi đặt dấu phẩy: số chữ số thập phân của tích bằng số chữ số thập phân của thừa số thập phân.

Dạng 2 — Nhân số thập phân với 10, 100, 1000:

Chỉ cần dịch dấu phẩy sang phải bấy nhiêu chữ số (1 chữ số khi nhân với 10, 2 chữ số khi nhân với 100, 3 chữ số khi nhân với 1000).

Dạng 3 — Nhân hai số thập phân:

Nhân như hai số tự nhiên rồi đặt dấu phẩy: số chữ số thập phân của tích bằng tổng số chữ số thập phân của hai thừa số.

⚠️ Lưu ý: Khi nhân nhiều bước, tính từng bước một và kiểm tra dấu phẩy sau mỗi bước.

STP×10n⇒dịch daˆˊu phẩy sang phải n chữ soˆˊ\text{STP} \times 10^n \Rightarrow \text{dịch dấu phẩy sang phải } n \text{ chữ số}

✏️ Ví dụ Tính 3,7 × 4
  • Bước 1: Nhân như số tự nhiên: 37×4=14837 \times 4 = 148
  • Bước 2: Số 3,73{,}7 có 1 chữ số thập phân.
  • Bước 3: Đặt dấu phẩy đếm từ phải 1 chữ số.
✅ Đáp án: 3,7×4=14,83{,}7 \times 4 = 14{,}8
✏️ Ví dụ Tính 0,25 × 100 và 1,6 × 1000
  • 0,25×1000{,}25 \times 100: Dịch dấu phẩy sang phải 2 chữ số → 0,25→250{,}25 \to 25
  • 1,6×10001{,}6 \times 1000: Dịch dấu phẩy sang phải 3 chữ số → 1,600→16001{,}600 \to 1600
✅ Đáp án: 0,25×100=250{,}25 \times 100 = 25 và 1,6×1000=16001{,}6 \times 1000 = 1600
✏️ Ví dụ Tính tiền điện: 85 số điện, giá 2,5 nghìn đồng mỗi số

Tiền điện = số điện đã dùng × đơn giá.

  • Bước 1: 85×25=212585 \times 25 = 2125
  • Bước 2: Số 2,52{,}5 có 1 chữ số thập phân, số 8585 là số tự nhiên.
  • Bước 3: Đặt dấu phẩy đếm từ phải 1 chữ số.
✅ Đáp án: Tiền điện nhà Minh phải trả là 85×2,5=212,585 \times 2{,}5 = 212{,}5 nghìn đồng.
✏️ Ví dụ Tính diện tích mảnh đất hình chữ nhật dài 12,4 m, rộng 5,5 m

Diện tích = chiều dài × chiều rộng.

  • Bước 1: 124×55=6820124 \times 55 = 6820
  • Bước 2: Số 12,412{,}4 có 1 chữ số thập phân; số 5,55{,}5 có 1 chữ số thập phân. Tổng: 1+1=21 + 1 = 2.
  • Bước 3: Đặt dấu phẩy đếm từ phải 2 chữ số.
✅ Đáp án: Diện tích mảnh đất là 12,4×5,5=68,20=68,2 m212{,}4 \times 5{,}5 = 68{,}20 = 68{,}2 \text{ m}^2.

✅ Luyện tập

1 / 7

3,7 × 4 bằng bao nhiêu?