Tiểu học · Toán 5 · Kết nối tri thức · Số thập phân

Số thập phân

Bài 19

🚀 Khởi động

Tại cửa hàng, một cuộn dây dài 8 mét 35 xen-ti-mét. Người ta viết gọn là 8,35 m. Con số 8,35 đó là một số thập phân. Hôm nay chúng ta sẽ học cách đọc và viết những số như vậy!

🎯 Sau bài này, em sẽ:

1 Hiểu khái niệm số thập phân gồm phần nguyên và phần thập phân.
2 Biết cách đọc và viết số thập phân.
3 Biết viết số thập phân dưới dạng tổng các phân số thập phân.
4 Vận dụng nhận biết và đọc đúng các số thập phân trong thực tế.

📘 Số thập phân là gì?

Một số thập phân gồm hai phần, ngăn cách nhau bởi dấu phẩy:

Phần nguyên — nằm bên trái dấu phẩy (là số tự nhiên).
Phần thập phân — nằm bên phải dấu phẩy (gồm các chữ số hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn, …).

Cách đọc: Đọc phần nguyên, nói “phẩy”, rồi đọc lần lượt từng chữ số của phần thập phân (đọc như đọc số tự nhiên, kể cả số 0 ở đầu).

Ví dụ nhanh:

Số	Đọc là
5,3	Năm phẩy ba
8,35	Tám phẩy ba mươi lăm
0,07	Không phẩy không bảy

⚠️ Lưu ý: Không bỏ qua chữ số 0 trong phần thập phân. Ví dụ: 3,07 đọc là “ba phẩy không bảy”, không đọc “ba phẩy bảy”.

📘 Viết số thập phân dưới dạng tổng phân số

Mỗi chữ số trong phần thập phân ứng với một hàng:

Hàng phần mười $\left(\dfrac{1}{10}\right)$ — chữ số đầu tiên sau dấu phẩy.
Hàng phần trăm $\left(\dfrac{1}{100}\right)$ — chữ số thứ hai sau dấu phẩy.
Hàng phần nghìn $\left(\dfrac{1}{1000}\right)$ — chữ số thứ ba sau dấu phẩy.

$8{,}35 = 8 + \frac{3}{10} + \frac{5}{100}$

✏️ Ví dụ Đọc và phân tích số 8,35

Phần nguyên: $8$
Phần thập phân: $35$ (hai chữ số)
Đọc: Tám phẩy ba mươi lăm
Phân tích: $8{,}35 = 8 + \dfrac{3}{10} + \dfrac{5}{100}$

✅ Đáp án: Số 8,35 đọc là “tám phẩy ba mươi lăm” và bằng

8 + \dfrac{3}{10} + \dfrac{5}{100}

✏️ Ví dụ Đọc và phân tích số 0,407

Phần nguyên: $0$
Phần thập phân: $407$ (ba chữ số)
Đọc: Không phẩy bốn trăm linh bảy
Phân tích: $0{,}407 = \dfrac{4}{10} + \dfrac{0}{100} + \dfrac{7}{1000} = \dfrac{4}{10} + \dfrac{7}{1000}$

✅ Đáp án: Số 0,407 đọc là “không phẩy bốn trăm linh bảy” và bằng

\dfrac{4}{10} + \dfrac{7}{1000}

✅ Luyện tập

1 / 5

Số 6,4 đọc là gì?