Tiểu học · Toán 5 · Kết nối tri thức · Phân số và hỗn số

Hỗn số

Bài 10

🚀 Khởi động

Mẹ mua 2 cái bánh. Cắt mỗi cái thành 4 phần bằng nhau. Ăn xong một cái, còn lại một cái và thêm 3 phần tư cái nữa. Làm sao viết gọn số bánh còn lại đó?

🎯 Sau bài này, em sẽ:

1 Hiểu hỗn số là tổng của một số tự nhiên và một phân số nhỏ hơn 1.
2 Biết cách đọc và viết hỗn số đúng quy ước.
3 Biết cách chuyển hỗn số thành phân số và ngược lại.
4 Vận dụng giải các bài toán có liên quan đến hỗn số.

📘 Hỗn số là gì?

Hỗn số gồm hai phần ghép lại:

Phần nguyên — một số tự nhiên khác 0.
Phân số — một phân số nhỏ hơn 1 (tử số nhỏ hơn mẫu số).

Ví dụ: $2\dfrac{3}{4}$ đọc là “hai và ba phần tư”, trong đó $2$ là phần nguyên, $\dfrac{3}{4}$ là phần phân số.

⚠️ Lưu ý: Phân số trong hỗn số luôn nhỏ hơn 1. Nếu tử số bằng hoặc lớn hơn mẫu số thì đó không còn là hỗn số đúng dạng.

a\frac{b}{c} = \frac{a \times c + b}{c}

📘 Chuyển hỗn số thành phân số

Muốn chuyển hỗn số $a\dfrac{b}{c}$ thành phân số:

Lấy phần nguyên nhân với mẫu số: $a \times c$ .
Cộng với tử số: $a \times c + b$ .
Giữ nguyên mẫu số $c$ .

⚠️ Lưu ý: Mẫu số không thay đổi khi chuyển đổi.

📘 Chuyển phân số thành hỗn số

Muốn chuyển phân số $\dfrac{m}{n}$ (với $m > n$ ) thành hỗn số:

Thực hiện phép chia $m \div n$ , tìm thương và số dư.
Thương là phần nguyên; số dư là tử số mới; mẫu số giữ nguyên.

✏️ Ví dụ Chuyển

2\dfrac{3}{4}

thành phân số

Bước 1: Phần nguyên nhân mẫu số: $2 \times 4 = 8$
Bước 2: Cộng tử số: $8 + 3 = 11$
Bước 3: Giữ mẫu số: mẫu vẫn là $4$

✅ Đáp án:

2\dfrac{3}{4} = \dfrac{11}{4}

✏️ Ví dụ Chuyển

\dfrac{11}{4}

thành hỗn số

Bước 1: $11 \div 4 = 2$ dư $3$
Bước 2: Phần nguyên $= 2$ ; tử số mới $= 3$ ; mẫu số $= 4$

✅ Đáp án:

\dfrac{11}{4} = 2\dfrac{3}{4}

✅ Luyện tập

1 / 7

Hỗn số $2\dfrac{3}{4}$ đọc là gì?